Một quán phở ở châu Âu. Nước dùng nấu đúng công thức, nhưng thiếu rau thơm đúng loại, thiếu bánh phở đúng độ, và quế hồi mua ở siêu thị châu Á không rõ nguồn.
Chủ quán biết món chưa đúng. Khách không biết — họ tưởng phở là như vậy.
Đằng sau chuyện này là một chuỗi cung ứng gần như không ai ở Việt Nam để ý tới, dù nó đang định hình hình ảnh ẩm thực Việt trên thế giới.
Quy mô ít được nhắc
Có hàng nghìn nhà hàng Việt ở nước ngoài, tập trung ở những nơi có cộng đồng người Việt đông và ở các thành phố lớn.
Mỗi quán cần nguyên liệu đều đặn hằng tuần. Cộng lại là một thị trường đáng kể, ổn định, và có biên tốt hơn nhiều so với bán nguyên liệu thô.
Nhưng phần lớn nguyên liệu đó không đến từ Việt Nam — mà từ Thái Lan, Trung Quốc, hoặc trồng tại chỗ.
Vì sao Việt Nam không cung cấp được
Hàng tươi khó vận chuyển xa. Rau thơm là nhóm khó nhất, và cũng là nhóm quyết định hương vị nhất.
Quy định kiểm dịch thực vật rất chặt với rau tươi ở nhiều thị trường.
Không ai gom đơn. Mỗi quán cần lượng nhỏ, và không có bên trung gian đứng ra tập hợp.
Đối thủ đã có mạng lưới sẵn. Các nước láng giềng đã xây chuỗi phân phối thực phẩm châu Á ra thế giới từ nhiều thập kỷ trước, và họ bán luôn cả nguyên liệu cho món Việt.
Bao bì và nhãn không đạt chuẩn thị trường nhập.
Không có thương hiệu, nên khi hàng Việt vào được thì cũng nằm cạnh hàng nước khác không phân biệt.
Nhóm nguyên liệu có cơ hội thật
Không phải mọi thứ đều khó. Phân loại theo khả năng vận chuyển thì thấy rõ:
Khô và bảo quản được lâu — quế, hồi, thảo quả, tôm khô, mực khô, măng khô, bánh tráng, bánh phở khô, miến. Nhóm này vận chuyển được và Việt Nam có lợi thế thật.
Gia vị đóng chai — nước mắm, tương ớt, mắm tôm, sa tế. Nhóm có biên cao nhất và dễ xây thương hiệu nhất.
Đông lạnh — chả lụa, nem, các loại nhân. Cần dây chuyền lạnh nhưng khả thi.
Đóng gói hút chân không — một số loại rau củ và nguyên liệu bán chế biến.
Tươi thì rất khó, trừ vài thị trường gần.
Nhóm đầu và nhóm thứ hai là chỗ nên tập trung, và cũng là chỗ hiện đang bị hàng nước khác chiếm.
Chỗ cần vượt qua
Chứng nhận an toàn thực phẩm theo chuẩn thị trường nhập.
Ghi nhãn đúng quy định — thành phần, chất gây dị ứng, hạn dùng, bằng ngôn ngữ sở tại. Đây là lỗi khiến hàng bị giữ ở cửa khẩu nhiều nhất.
Kiểm dư lượng với nông sản.
Ổn định chất lượng giữa các lô — nhà hàng cần vị không đổi, vì khách quen nhận ra ngay.
Giao hàng đều. Quán không thể tuần có tuần không.
Có người đại diện tại thị trường để xử lý khi có vấn đề.
AI đổi được gì
Phần hữu ích:
- Tra quy định nhập khẩu thực phẩm của từng thị trường theo từng nhóm hàng — rào cản lớn nhất và tốn công nhất.
- Soạn nhãn đúng chuẩn từng nước, gồm cả cảnh báo dị ứng và ngôn ngữ bắt buộc.
- Kết nối nhà sản xuất Việt với nhà hàng và nhà phân phối ở nước ngoài, gom đơn nhỏ thành đơn đủ lớn.
- Dịch và làm nội dung bán hàng theo thị trường.
- Dự báo nhu cầu theo mùa để sản xuất và giao hàng đều.
- Truy xuất nguồn gốc phục vụ yêu cầu của bên mua.
Ranh giới:
- Không thay được chứng nhận và kiểm nghiệm thật.
- Không giải được bài toán vận chuyển hàng tươi, vốn là vấn đề vật lý.
- Không thay được người đại diện tại thị trường khi có sự cố hàng hoá.
- Không thay được quan hệ với chủ nhà hàng, vốn xây bằng nhiều năm giao hàng đúng hẹn.
Vì sao cái tên đáng chú ý
"Thế giới sản vật" đặt phạm vi ở tầm toàn cầu — đúng hướng cho một mảng mà thị trường nằm ở ngoài nước.
Và nó chỉ ra một chỗ trống cụ thể: ẩm thực Việt đã có tiếng trên thế giới, nhưng chuỗi cung ứng nuôi nó thì gần như do người khác nắm. Phần giá trị đó rơi ra ngoài, mỗi tuần, đều đặn.
Nội dung tiếng Việt về mảng này gần như không có. Các nhà sản xuất trong nước không biết nhà hàng Việt ở nước ngoài cần gì và phải làm hồ sơ thế nào; các chủ nhà hàng không biết mua từ Việt Nam bằng cách nào.
Cả hai bên đều muốn nhưng không gặp được nhau.
AI đã làm cho việc tra quy định, làm nhãn và kết nối rẻ đi rất nhiều — tức là đúng phần chặn giữa hai bên nay gỡ được. Thứ còn khan hiếm là ai đó đứng ra làm cầu nối, và một cái tên đủ tầm để nói chuyện thị trường thế giới.
thegioisanvat.com là phần thứ hai.
Xem thông tin tên miền: thegioisanvat.com trên Tên Miền Đẳng Cấp
